Carburateur afstellen van een 2-takt schakelbrommer of scooter

Het afstellen van je voertuig is – zonder testbank – een tijdrovende klus. Maar met het juiste geduld en een gestructureerde aanpak is het een fantastisch project om zelf te doen. Of je nu op een schakelbrommer met versnellingen rijdt of op een scooter met een automatische transmissie (CVT / vario).

Als de carburateur niet goed is afgesteld, presteert de motor niet optimaal en ligt ernstige motorschade op de loer. In deze handleiding leggen we je stap voor stap uit hoe de techniek werkt, hoe je onderdelen herkent en hoe je jouw setup perfect en betrouwbaar afstelt.

1. De werking van een carburateur

Door de zuigende werking van de zuiger in de cilinder wordt lucht aangezogen. De luchtstroom gaat via het luchtfilter naar de carburateur. De carburateur regelt de brandstof-luchtverhouding tussen het luchtfilter en het inlaatspruitstuk.

In de carburateur zit een vernauwing, de zogenaamde venturi. De diameter van die vernauwing is de maat van de carburateur. Een Polini 21mm carburateur heeft dus een vernauwde doorlaat van 21mm.

In dit vernauwde gedeelte zit een hoofdsproeier, een stationairsproeier en beweegt de gasschuif met gasnaald op en neer, die samen het mengsel regelen. De gasschuif wordt bediend door de gashendel.

De benzinestroom
Benzine stroomt vanuit je tank naar de vlotterkamer aan de onderkant van de carburateur. Zodra die vol is gaat de vlotter omhoog en sluit de vlotternaald de toevoer af. Zo blijft het benzineniveau constant, en dat is precies wat de hoofdsproeier nodig heeft om steeds dezelfde hoeveelheid te vernevelen. Loopt je vlotterkamer over of blijft hij juist leeg, dan kun je eindeloos afstellen zonder resultaat. Dan is eerst de vlotter of de vlotternaald aan de beurt.

Door de onderdruk in de venturi wordt de benzine vanuit de vlotterkamer door de hoofdsproeier en de mengbuis, waarin de gasnaald beweegt, in de luchtstroom verneveld.

2. Belangrijke onderdelen bij het afstellen

• Hoofdsproeier. Regelt de benzinetoevoer bij volgas. De maat staat op de sproeier gestempeld. Voor elke carburateur zijn passende maten leverbaar, bijvoorbeeld de hoofdsproeierset 100-118 voor de Keihin PWK en de Polini CP.
• Gasschuif. Bepaalt hoeveel mengsel je motor aanzuigt. Je hebt cilindervormige gasschuiven en vlakschuiven. Een vlakschuif, zoals in de Keihin PWK, laat meer lucht door en reageert feller op het gas, maar is ook gevoeliger bij het afstellen.
• Gasnaald. Zit in de gasschuif en beweegt mee op en neer in de mengbuis. De naald regelt het mengsel van ongeveer kwartgas tot driekwartgas. Naalden verschillen in de dikte van het rechte deel, de dikte van de punt en de lengte van het schuine deel. Op de naald zitten drie tot vijf groeven met een clip. Kom je er met geen enkele clipstand uit, dan heb je een dunnere of juist dikkere naald nodig.
• Stelschroeven. Regelen het stationair toerental en de gasreactie.

Let op welke stelschroef je hebt
Zit de stelschroef aan de kant van het luchtfilter, dan is het een luchtschroef. Indraaien is minder lucht en dus een rijker mengsel, uitdraaien is meer lucht en dus een armer mengsel. Zit de schroef aan de cilinderkant, dan is het een mengselschroef en werkt het precies andersom: indraaien geeft minder benzine en dus armer, uitdraaien geeft rijker. Een luchtschroef komt het vaakst voor, dus daar gaan we in de rest van deze uitleg van uit.

3. Schoonmaken van de carburateur

Stel nooit een vuile carburateur af. Een verstopte sproeier of een vervuilde mengbuis geeft precies dezelfde klachten als een verkeerde afstelling, en dan ben je uren bezig met het verkeerde probleem.

Haal de carburateur uit elkaar. Alle onderdelen die hierboven staan zijn demontabel. Maak ze schoon met een sterke ontvetter zoals remreiniger en blaas de sproeiers en de kanaaltjes door met perslucht als je dat hebt. Gebruik nooit een ijzerdraadje of een boortje om een sproeier open te maken, want dan verander je de maat en klopt je afstelling daarna nooit meer.

4. Stappenplan: de carburateur handmatig afstellen

Begin met een basisafstelling zodat de motor stationair blijft lopen. Draai hiervoor de luchtschroef helemaal in en vervolgens twee slagen uit. Draai daarna de stationairstelschroef zover in of uit tot de motor rustig stationair loopt.

Omdat de hoofdsproeier ook invloed heeft op de overige afstellingen, bepaal je de maat daarvan als eerste.

Stap 1: volgasafstelling (hoofdsproeier)

Rij met een warme motor een stukje van 2 tot 3 kilometer en geef volgas in de hoogste versnelling. Let nog even niet op wat er bij halfgas gebeurt.

• Te arm: de motor houdt in zonder te sputteren. Monteer een sproeier die 5 maten groter is.
• Te rijk: de motor sputtert en schokt. Monteer een sproeier die 5 maten kleiner is.

Kom je in de buurt, maak dan de stappen kleiner. Controleer ook de bougie: koffiebruin is goed, wit of grijs is te arm, zwart of nat is te rijk.

Tip: heb je een handchoke? Daarmee verrijk je het mengsel. Gaat je motor met choke beter lopen, dan was het mengsel te arm. Gaat hij juist slechter lopen, dan was het te rijk.

Stap 2: halfgasafstelling (gasnaald)

Als je de gasschuif uit de carburateur neemt, zie je dat de gasnaald met een veer, een gasnaaldhouder en een borgclipje op zijn plek zit. Die moet je demonteren om het clipje te kunnen verplaatsen. Op de gasnaald zitten een aantal groeven.

Verplaats je het clipje omhoog, dan zakt de naald in de mengbuis, wordt de mengbuis meer afgesloten en wordt het mengsel armer. Verplaats je het clipje omlaag, dan komt de naald hoger en wordt het mengsel rijker.

Zet de borgclip eerst in de middenstand en monteer de gasschuif terug. Zorg dat de motor opgewarmd is als je gaat testrijden en let vooral op wat er gebeurt als je vanuit stilstand optrekt.

• Inhouden zonder gesputter: clip een stand lager voor een rijker mengsel.
• Inhouden met gesputter: clip een stand hoger voor een armer mengsel.

Heb je alle clipstanden geprobeerd zonder goed resultaat? Dan heb je een dunnere of juist dikkere gasnaald nodig.

Stap 3: stationair en gasreactie

Met de luchtschroef stel je de gasreactie vanaf nul af. Indraaien geeft minder lucht en dus een rijker mengsel, uitdraaien geeft meer lucht en dus armer. Draai het gas in een keer snel open terwijl je voertuig stilstaat en let op het volgende.

• Het toerental loopt direct op en komt vloeiend terug naar stationair. Dit is de juiste afstelling.
• Het toerental loopt vertraagd op en valt heel langzaam terug. Het mengsel is te arm. Draai de luchtschroef een kwartslag in.
• Het toerental loopt stotterend op en valt direct terug. Het mengsel is te rijk. Draai de luchtschroef een kwartslag uit.

Lukt het niet om de gasreactie goed te krijgen? Ga dan terug naar stap 2 en pas de gasnaaldpositie of de naalddikte aan.

Is de gasreactie goed? Dan is de laatste stap het stationair toerental. Indraaien van de stationairstelschroef geeft een lager toerental, uitdraaien een hoger toerental. Let op: te laag en de motor slaat bijna af, wat gebrek aan smering geeft. Te hoog en je rijdt ongecontroleerd weg vanuit stilstand en slijt je koppeling of vario onnodig.

Altijd de juiste sproeiermaat

Voorkom stilstand en vind alle maten voor Polini, Dell Orto en Keihin in onze sets. Bekijk ons assortiment sproeiersets, gasnaalden, standaard carburateurs en tuning carburateurs. Voor de scooter staan de carburateurs en hoofdsproeiersets apart.

Rij je op een scooter?

Nadat de carburateur van je scooter perfect is afgesteld ben je er vaak nog niet. Om het optrekken en de topsnelheid te optimaliseren moet meestal ook de CVT-transmissie worden afgesteld: de variateurrollen, de drukveer en de trekveren.

Lees hoe de vario werkt en hoe je die afstelt in onze complete opvoergids voor scooters en schakelbrommers.

5. Onderdelen per model

Vind direct passende onderdelen voor onder andere Piaggio Zip, Yamaha Aerox, Derbi Senda en Vespa 2T, met 100% pasgarantie.

Ga direct naar de onderdelen voor jouw schakelbrommer: Derbi Senda, Beta RR 50, Aprilia SX en RX 50, Rieju MRT 50, Sherco SM en SE 50, Yamaha DT 50 en Yamaha TZR 50 of selecteer jouw voertuig in de EZrider Onderdelenzoeker.

Selecteer jouw model

6. Veelgestelde vragen over carburateur afstellen van een 2-takt schakelbrommer of scooter

Het afstellen van een carburateur vraagt wat geduld, maar met de juiste aanpak en stap-voor-stap werken kan iedereen het leren. Het is belangrijk om systematisch te werk te gaan: begin bij de hoofdsproeier, ga verder met de gasnaald en eindig met de stationaire afstelling. Zo zorg je ervoor dat de motor optimaal presteert, langer meegaat en bovendien zuiniger en betrouwbaarder draait.

Houd er rekening mee dat kleine aanpassingen vaak al een groot verschil maken. Neem daarom de tijd om na elke wijziging een proefrit te maken en goed te luisteren naar hoe de motor reageert. Op die manier voorkom je schade en haal je het maximale uit je scooter of brommer.

Wil je meer uit je set-up halen of twijfel je over de juiste onderdelen? EZrider heeft een breed assortiment carburateurs, sproeiers en gasnaalden voor zowel standaard als tuning toepassingen. Heb je nog vragen of loop je ergens tegenaan tijdens het afstellen, neem dan gerust contact op met onze klantenservice.

We wensen je heel veel succes met het afstellen van je brommer of scooter!