Het afstellen van jouw schakelbrommer

In onderstaande beschrijving leggen we je uit hoe een carburateur werkt, welke onderdelen van de carburateur je moet leren herkennen en hoe je de carburateur afsteld. Afstellen is – zonder testbank – een tijdrovende klus maar met geduld en het opdoen van ervaring ook leuk om zelf te doen.

De werking van een carburateur

De carburateur bevindt zich tussen het luchtfilter en het inlaatspruitstuk. De carburateur bepaald de samenstelling van het brandstof en lucht mengsel.

De luchtstroom

Door de zuigende werking van de zuiger in de cilinder wordt lucht aangezogen. De lucht komt eerst door de luchtfilter en daarna door de carburateur. In de carburateur zit een vernauwing – de zogenaamde “venturi”. In dit vernauwde gedeelte beweegt de gasschuif met gasnaald op en neer. Deze wordt bediend door de gashendel. Tevens zit in de vernauwing de hoofdsproeier waarmee benzine wordt verneveld in de luchtstroom. De diameter van de vernauwing is de maat van de carburateur. Dus bijvoorbeeld een Polini 21mm carburateur heeft een vernauwde doorlaat van 21mm. EZrider heeft voor elke set-up passende carburateurs. Ons aanbod is onderverdeeld in standaard carburateurs en tuning carburateurs.

De benzinestroom

Benzine stroomt vanuit de benzinetank naar de vlotterkamer. Deze bevindt zich aan de onderzijde van de carburateur. Wanneer de vlotterkamer gevuld is met benzine gaat de vlotter omhoog en sluit de vlotternaald de toevoer af. De vlotter zorgt ervoor dat benzineniveau gelijk blijft. Dit is belangrijk voor de goede werking van de hoofdsproeier. Door eerder genoemde onderdruk in de venturi wordt benzine door de hoofdsproeier en de sproeierbuis – waarin de gasnaald beweegt – verspreid in de luchtstroom.

Het mengsel

De samenstelling van het mengsel is belangrijk voor de goede en betrouwbare werking van de motor. Als een carburateur niet goed is afgesteld dan zal de motor niet optimaal presteren en kan zelfs motorschade het gevolg zijn. Een te arm mengsel (te weinig benzine in verhouding tot het aantal luchtdelen) veroorzaakt overmatig warmte en kan daarmee schade toebrengen aan de cilinder en zuiger. Een te rijk mengsel (te veel benzine in verhouding tot het aantal luchtdelen) zorgt daarentegen dat het mengsel niet geheel wordt verbrand waardoor de motor slechter presteert en een grotere uitstoot heeft van giftige gassen.

De onderdelen die van belang zijn bij het afstellen

De hoofdsproeier

Het afstellen begint met de hoofdsproeier. Met de hoofdsproeier kun je de dosering van de hoeveelheid benzine bepalen. Voor elke carburateur heeft EZrider passende hoofdsproeiers leverbaar. Zowel sproeiersets als losse sproeiers 5mm en losse sproeiers 6mm.

Gasschuif

De gasschuif bepaald de hoeveelheid mengsel dat wordt aangezogen door de motor. De meeste carburateurs hebben een cilindervormige gasschuif of een zgn. vlakschuif.

Gasnaald

In de gasschuif zit een gaatje waarin de gasnaald zit. De gasnaald beweegt op en neer met de beweging van de gasschuif. De gasnaald beweegt in de mengbuis en regelt de hoeveelheid benzine die in de luchtstroom wordt meegenomen. EZrider heeft voor bijna elk merk verschillende gasnaalden leverbaar. De gasnaalden verschillen in dikte van het rechte gedeelte, dikte van de punt en de lengte van het schuine gedeelte. De gasnaald is voorzien van meerdere groeven waarin een clip gemonteerd zit. Door de positie van de clip te wijzigen kun je de samenstelling van het mengsel beïnvloeden.

Schoonmaken van de carburateur

Schoonmaken is mogelijk met een sterke ontvetter zoals remreiniger en indien beschikbaar perslucht. Alle genoemde onderdelen in voorgaande tekst zijn demontabel en daarmee goed te reinigen.

De carburateur afstellen

Op je carburateur zitten twee schroefjes die van belang zijn bij het afstellen van de carburateur. De lucht/mengsel stelschroef en de stationairstelschroef.

Lucht/mengsel stelschroef

Let op: Als de lucht/mengsel stelschroef aan de kant van het luchtfilter zit dan is dit een luchtstelschroef. Hiervoor geldt: indraaien is minder lucht (rijker mengsel) Uitdraaien is meer lucht (armer mengsel).

Wanneer die schroef aan de cilinderkant zit dan is dit een mengselstelschroef. Hiervoor geldt: indraaien is minder brandstof (armer mengsel) en uitdraaien is meer brandstof (rijker mengsel). Omdat een luchtstelschroef vaker voorkomt gaan we in deze uitleg er van uit dat je een luchtstelschroef hebt. De stelschroef is met een lange schroevendraaier te verstellen.

Stationairstelschroef

De stationairstelschroef zit in het midden van de carburateur.
Door de stelschroef in of uit te draaien wordt de gasschuifpositie aangepast en hiermee het stationair toerental.
Het afstellen van de carburateur bestaat uit drie delen:

1. Volgasafstelling (hoofdsproeier)
2. Halfgasafstelling (gasnaald)
3. Stationairafstelling (stelschroeven)

Voordat je begint met afstellen is het van belang dat de motor stationair blijft draaien. Draai eerst de luchtschroef helemaal in en vervolgens twee slagen uit. Vervolgens draai je de stationairstelschroef zover in of uit tot de motor rustig stationair loopt. Vanuit deze situatie kun je beginnen met het afstellen van de carburateur.

1. Volgasafstelling

We beginnen met de volgasafstelling omdat het veranderen van de hoofdsproeier invloed op de ander afstellingen heeft. Deze moet dus als eerste worden bepaald. Als de motor warm is ga je een stukje rijden (2-3 km) en rijdt je op stukken waar het mogelijk is volgas in de hoogste versnelling (meestal 5e of 6e versnelling). Let op: Wat je bij halfgas ervaart is nog even niet belangrijk.

Je kunt bij volgas het volgende ervaren:

– Brommer houdt in zonder te sputteren > mengsel te arm

Je kunt dit controleren door de choke in te schakelen. Gaat de brommer nu beter lopen dan weet je zeker dat het mengsel te arm is. Je moet dan een grotere sproeier monteren. Begin met een maat die 5 maten groter is en herhaal de proefrit. Met een sproeierset heb je altijd meerdere maten bij de hand.

– Brommer sputtert en schokt > mengsel te rijk

Je kunt dit controleren door de choke in te schakelen. Gaat de brommer nu nog slechter lopen dan weet je zeker dat het mengsel te rijk is. Je moet dan een kleinere sproeier monteren. Begin met een maat die 5 maten kleiner is en herhaal de proefrit.

Zodra je in de buurt komt van een goede afstelling dan verklein je de stap naar een kleinere of grotere sproeiermaat. Zodra je volgas een situatie bereikt hebt waarbij de brommer goed doortrekt dan zit je goed met de maat van de hoofdsproeier. Tevens kun je dit controleren door de bougie te demonteren. Wanneer de elektrode van de bougie veel roetaanslag heeft heb je een kleinere sproeier nodig. Een wittige elektrode betekend een te arm mengsel en dus de noodzaak voor een groter sproeier. Een licht donkere kleur is normaal.

Wanneer de volgasafstelling voltooid is kun je beginnen met de halfgasafstelling.

2. Halfgasafstelling

Hierbij is het van belang om de borgclip op de gasnaald in de juiste positie te krijgen. Indien je het clipje naar boven verplaatst komt de gasnaald lager te zitten in de mengbuis, wordt de mengbuis iets meer afgesloten en wordt het mengsel armer. Wordt het clipje naar beneden verplaatst dan komt de gasnaald hoger in de mengbuis, wordt de mengbuis iets minder afgesloten en wordt het mengsel rijker.

Als je de gasschuif uit de carburateur neemt zul je zien dat de gasnaald door een veer met gasnaaldhouder en borgclipje op zijn plek wordt vastgehouden. Deze dien je te demonteren om het borgclipje te kunnen verplaatsen. Als je de gasnaald uit de gasschuif haalt zie je dat er een 3, 4 of 5 tal groeven in zitten. Door het borgclipje een groef naar boven of beneden te zetten verstel je de gasnaald in hoogte ten opzichte van de mengbuis. Zet de borgclip eerst in de middenstand en monteer de gasschuif weer in de carburateur. Zorg dat de motor opgewarmd is wanneer je gaat testrijden. Let er nu vooral op wat er gebeurt als je vanuit stilstand optrekt.

Waarnemingen:
– Inhouden zonder gesputter > Mengsel te arm > clipje stand lager zetten.
– Inhouden met veel gesputter > Mengsel te rijk > clipje stand hoger zetten.

De gasnaald regelt het mengsel van 25% tot 75% gas. Het is dus van belang dat hij in dat gebied een goede gasreactie vertoond. Wanneer je alle clipstanden hebt geprobeerd zonder goed resultaat dan kan het zijn dat je een dunnere of juist dikkere gasnaald nodig hebt. EZrider heeft voor de meeste carburateurmerken gasnaaldsetjes leverbaar.

3. Stationairafstelling

Hierbij wordt de gasreactie en het stationair toerental afgesteld. Met de luchtschroef stel je de gasreactie af en het vlot starten van je brommer. De luchtstelschroef draai je eerst volledig dicht en vervolgens 2 slagen uit. Als het goed is start je brommer nu direct na 1x kicken of middels elektrische start. Laat de motor even warm draaien. Als de motor warm is kun je de gasreactie testen. Draai het gas in een keer snel open terwijl de brommer stilstaat met versnelling in neutraal.

Je kunt dan het volgende waarnemen:
– Toerental loopt direct op als je de gashendel open draait en vlot weer terug naar stationair toerental wanneer je de gashendel los laat. Dit is de gewenste afstelling.
– Toerental loopt vertraagd op wanneer je de gashendel open draait en tevens valt het toerental langzaam terug naar stationair toerental wanneer je de gashendel los laat dan is het luchtmengsel te arm. Draai de luchtschroef nu een kwart slag in en test opnieuw de gasreactie.
– Toerental loopt stotterend op wanneer je de gashendel open draait en het toerental valt direct terug naar stationair toerental wanneer je de gashendel los laat dan is het luchtmengsel te rijk. Draai de luchtschroef nu een kwart slag uit en test opnieuw de gasreactie.

Wanneer het niet lukt om de gasreactie goed te krijgen dan moet je terug naar de stap 2 “Halfgasafstelling” en de gasnaaldpositie of vorm van de gasnaald aanpassen.

Heb je de gasreactie goed afgesteld? dan is de laatste stap het afstellen van het stationair toerental. Indraaien van de stationairstelschroef geeft een lager stationair toerental. Uitdraaien een hoger stationair toerental. Meestal gaat dit op gehoor. Let hierbij op het volgende: Het toerental moet niet te laag zijn (alsof de motor wilt afslaan) om gebrek aan smering te voorkomen en niet te hoog om ongecontroleerd wegrijden vanuit stilstand en overmatige slijtage aan de koppeling te voorkomen.

Tot slot

Het afstellen van een carburateur vraagt wat geduld, maar met de juiste aanpak en stap-voor-stap werken kan iedereen het leren. Het is belangrijk om systematisch te werk te gaan: begin bij de hoofdsproeier, ga verder met de gasnaald en eindig met de stationaire afstelling. Zo zorg je ervoor dat de motor optimaal presteert, langer meegaat en bovendien zuiniger en betrouwbaarder draait.

Houd er rekening mee dat kleine aanpassingen vaak al een groot verschil maken. Neem daarom de tijd om na elke wijziging een proefrit te maken en goed te luisteren naar hoe de motor reageert. Op die manier voorkom je schade en haal je het maximale uit je brommer.

Wil je meer uit je set-up halen of twijfel je over de juiste onderdelen? EZrider heeft een breed assortiment carburateurs, sproeiers en gasnaalden voor zowel standaard als tuning toepassingen. Heb je nog vragen of loop je ergens tegenaan tijdens het afstellen, neem dan gerust contact op met onze klantenservice.

We wensen je heel veel succes met het afstellen van je brommer.